Biyokimya Testleri
Açlık kan şekeri ve yağ testleri için genellikle 8–12 saat açlık gerekir. Su içilebilir. İlaçlar, hekim başka türlü söylemedikçe kesilmez. OGTT için hazırlık ayrı anlatılır.
37 test
Şeker
Kan şekeri (açlık / tokluk)
Açken ve yemekten sonra kandaki şeker düzeyi. Açlık ölçümü için genellikle 8–12 saat yemek yenmez; su içilebilir.
HbA1c
Şekerin hemoglobine bağlanmış halidir. Son yaklaşık üç aydaki ortalama kan şekerini gösterir; tek bir açlık ölçümünden daha geniş bir bakıştır.
OGTT
Oral glukoz tolerans testi. Şekerli sıvı içildikten sonra kan şekerinin nasıl değiştiği izlenir. Halk arasında şeker yükleme testi de denir. Hazırlık, diğer kan alımlarından farklıdır; saat ve süre laboratuvarda anlatılır.
Böbrek
Üre (BUN)
Protein yıkımından kalan azotlu artık. Böbreğin bu artığı süzüp süzemediğine bakılır. Kan üre azotu olarak da raporlanır.
Kreatinin
Kastan kana geçen bir artık madde. Böbrek süzme işlevinin temel göstergesidir; üre ile birlikte yorumlanır.
Ürik asit
Pürin yıkımının son ürünü. Gut, böbrek taşı ve bazı ilaç takiplerinde istenir.
Yağlar
Total kolesterol
Kandaki kolesterolün tamamı. Tek başına yeterli değildir; HDL, LDL ve trigliserid ile birlikte okunur.
HDL kolesterol
Kolesterolü damar duvarından uzaklaştıran kısım. Laboratuvar dilinde iyi huylu kolesterol diye de anılır.
LDL kolesterol
Damar duvarında birikebilen kolesterol kısmı. Kalp ve damar riski konuşulurken en çok bu değere bakılır.
Trigliserid
Kandaki başlıca yağ molekülü. Yemekten sonra yükseldiği için çoğu zaman aç karna istenir.
VLDL kolesterol
Karaciğerin ürettiği, trigliseridi taşıyan kolesterol parçacığı. Trigliserid yüksekliğinde birlikte yorumlanır.
Karaciğer, safra ve protein
ALT (SGPT)
Alanin aminotransferaz. Karaciğer hücresine daha özgü olan enzimdir. Eski raporlarda SGPT adıyla da geçer.
AST (SGOT)
Aspartat aminotransferaz. Karaciğerde ve kasta bulunur. Eski adı SGOT’tur; ALT ile birlikte okunur.
ALP (alkalen fosfataz)
Safra yolları, karaciğer ve kemikte bulunan enzim. Safra akımı yavaşladığında veya kemik yapımı değiştiğinde yükselebilir.
GGT
Gama-glutamil transferaz. Safra yolları ve karaciğer enzimidir. ALP yüksekliğinin kaynağını ayırmaya yardım eder.
Total bilirubin
Alyuvarların yıkımıyla oluşan sarı pigmentin kandaki toplamı. Sarılık şikâyetinde ilk bakılan ölçülerdendir.
Direkt bilirubin
Karaciğerin işleyip suda çözünür hale getirdiği bilirubin. Safra akımındaki tıkanma ve karaciğer hücresi hasarında yükselir.
İndirekt bilirubin
Henüz karaciğerde işlenmemiş bilirubin. Total değerden direkt değer çıkarılarak bulunur.
Total protein
Kandaki albumin ve globulinlerin toplamı. Beslenme, karaciğer ve bazı iltihap durumlarında bakılır.
Albumin
Karaciğerin ürettiği, kanda en bol bulunan protein. Sıvıyı damar içinde tutar.
Globulin
Bağışıklık ve taşıyıcı proteinlerin grubu. Total proteinden albumin çıkarılarak hesaplanır.
Enzimler
Amilaz
Pankreas ve tükürük bezinden salınan sindirim enzimi. Pankreas iltihabı şüphesinde istenir.
LDH
Laktat dehidrogenaz. Birçok dokuda bulunur; hücre hasarında kana karışır. Tek başına hangi organın etkilendiğini söylemez.
CK
Kreatin kinaz. İskelet kası, kalp kası ve beyinde bulunur. Kas hasarı ve bazı ilaç takiplerinde bakılır.
Mineraller ve elektrolitler
Kalsiyum
Kemik, kas kasılması ve sinir iletimi için gerekli mineral. Kanda bağlı ve serbest kısmının toplamıdır.
İyonize kalsiyum
Kalsiyumun proteine bağlanmamış, etkin kısmı. Albumin düşükken toplam kalsiyumdan daha doğru bir bakış verir.
Magnezyum
Kas, sinir ve kalp ritmi için gerekli mineral. Uzun süren ishal, bazı idrar söktürücüler ve beslenme bozukluğunda bakılır.
Sodyum (Na)
Vücut sıvı dengesinin başlıca tuzu. Kusma, ishal ve sıvı tedavisi sırasında izlenir.
Potasyum (K)
Kas ve kalp ritminin çalışması için gerekli elektrolit. İdrar söktürücü ve böbrek hastalığında sık kontrol edilir.
Klor (Cl)
Sodyumla birlikte sıvı ve asit-baz dengesine katılan elektrolit.
Fosfor (P)
Kemik yapısı ve enerji metabolizmasında bakılan mineral. Böbrek hastalığında kalsiyumla birlikte yorumlanır.
Demir
Demir (Fe)
Kan yapımı için gerekli mineral. Kansızlık araştırmasında tek başına yetmez; bağlama kapasitesiyle birlikte okunur.
UIBC / TDBK
UIBC, demirin bağlanmamış kapasitesidir. TDBK, total demir bağlama kapasitesidir. İkisi demir düzeyiyle birlikte kansızlığın tipini ayırmaya yardım eder.
İltihap ve diğer belirteçler
Homosistein
Vücutta oluşan bir amino asit. B12 ve folat eksikliği ile damar riski değerlendirilirken istenebilir.
CRP (sensitif)
C-reaktif protein. İltihap belirtecidir. Sensitif yöntem, daha düşük düzeyleri de ölçer.
ASO (sensitif)
Antistreptolizin-O. Yakın dönemde geçirilmiş bir streptokok enfeksiyonuna karşı oluşmuş antikoru gösterir.
RF (sensitif)
Romatoid faktör. Eklem ağrısı ve romatizmal hastalık şüphesinde istenir; tek başına tanı koymaz.